Koolhydraatarm slecht overgang, die zin kwam vorige week voorbij in een podcast die een vriendin me appte. Ik zat met mijn koffie aan de keukentafel en hoorde iemand met een stellige stem uitleggen dat mijn hormonen koolhydraten nodig hebben, dat mijn schildklier van slag zou raken en dat mijn botten zwakker zouden worden. Ik snap dat je dan even twijfelt. Ik twijfelde vroeger ook.
Ik eet al jaren koolhydraatarm en ik zit zelf midden in de overgang. Dus dit soort claims voelt voor mij niet abstract, het gaat gewoon over mijn eigen bord. En eerlijk is eerlijk: sommige argumenten klinken best logisch als je ze voor het eerst hoort. Daarom wuif ik ze ook niet weg.
In dit artikel pak ik de 5 mythes die ik het vaakst tegenkom. Niet om ze belachelijk te maken, maar om ze naast de feiten te leggen: waar het idee vandaan komt, wat eraan klopt, en wat er overblijft zodra je de context erbij haalt.
De meeste bezwaren die je hoort zijn een vermenging van twee heel verschillende dingen. Aan de ene kant de tijdelijke aanpassingsverschijnselen in de eerste weken, aan de andere kant onderzoek naar extreme caloriebeperking. Daar zit een kern van waarheid in, alleen valt die context bijna altijd weg zodra iemand de kop “koolhydraatarm slecht overgang” gebruikt.
Onderzoek naar de therapeutische toepassing van koolhydraatarme voeding laat zien dat deze manier van eten bij een normale calorie-inname niet schadelijk is voor gezonde volwassenen, ook niet voor vrouwen in de overgang. Wat er wel kan gebeuren: een aanpassingsfase van twee tot vier weken waarin je energie, slaap of stemming even alle kanten op gaat. Daarna zakt dat weg. Bij mij duurde het een dag of tien voor ik me weer scherp voelde.
Het idee dat hormonen koolhydraten nodig hebben, slaat meestal op de hypothalamus-hypofyse-bijnier-as. Stevige voedselbeperking kan dat systeem inderdaad ontregelen. Maar dat is echt iets anders dan een normaal koolhydraatarm bord met genoeg vet en eiwit erop.
Na je 45e verandert er van alles vanbinnen. Je insulinegevoeligheid daalt, vet gaat zich makkelijker rond je buik nestelen en je spiermassa loopt sneller terug als je niet oplet. Wat je in die fase nodig hebt is een stabiele bloedsuiker, genoeg eiwit en genoeg vet. En laat dat nou net zijn wat een koolhydraatarm patroon je geeft.
Onderzoek naar eiwit en koolhydraatbeperking bevestigt dat een hogere verhouding eiwit tot koolhydraten gunstig uitpakt voor je lichaamssamenstelling tijdens energiebeperking, zonder dat het je hormoonproductie aantoonbaar verstoort. De producten die op mijn bord centraal staan (eieren, vis, vlees, kaas, groenten, noten, avocado) leveren bovendien de mineralen en vetoplosbare vitamines die in deze fase extra tellen. Wil je zien welke basisproducten en boeken ik daarvoor gebruik, kijk dan eens rond in mijn shop.
Ik heb de vijf mythes in drie blokken gezet, zodat je ze een voor een naast de feiten kunt leggen. Onder elk kopje staat kort waar het argument vandaan komt en wat de werkelijkheid is.
Dit zijn de twee claims die ik het vaakst hoor, met de nuance erachter:
Meer eiwit, genoeg vet en gewoon eten tot je verzadigd bent is iets heel anders dan een crashdieet waarbij je jezelf uithongert.
Bij deze twee claims mist er vooral een stukje tijd:
Een stabielere bloedsuiker vermindert cortisolpieken eerder dan dat hij ze vergroot. Dat merkte ik zelf vooral aan het einde van de middag, het uur waarop ik vroeger altijd naar iets zoets greep.
Deze laatste claim verdient echt de context erbij, want er zit een halve waarheid in:
Als je nou denkt: mooi verhaal, maar hoe ziet dat er dan uit op mijn bord? Dan is dat precies waarvoor ik het Eet als een Baas kookboek heb gemaakt. Recepten die dit patroon vanzelf op tafel brengen, zonder dat je zit te rekenen of ingewikkelde boodschappen hoeft te doen.
Naast alle argumenten vind ik het minstens zo belangrijk wat ik terughoor van vrouwen die de overstap maakten. En dat is verrassend consistent. Meer energie, minder trek in zoet, dieper slapen, minder opvliegers, een rustigere buik en een gewicht dat niet meer alle kanten op stuitert.
Dat bewijst wetenschappelijk gezien niets, dat weet ik. Maar het is ook geen toeval. Het is precies wat je zou verwachten zodra je het mechanisme snapt: minder insulinepieken, meer eiwit en een bloedsuiker die niet de hele dag op en neer jojoot. Ik hoor het niet van een supplementenverkoper, ik hoor het van vrouwen aan mijn eigen keukentafel en in mijn inbox.
Ben je bang dat het te ingewikkeld wordt? Begin dan klein. Vervang eerst je ontbijt, houd het vier weken vol en kijk hoe je je voelt. Meer dan dat hoef je in het begin niet te doen.
Is koolhydraatarm eten gevaarlijk als je in de overgang bent?
Voor de overgrote meerderheid van gezonde vrouwen is het niet gevaarlijk. De bezwaren die je hoort gaan over tijdelijke aanpassingseffecten of over extreme caloriebeperking, niet over een normaal koolhydraatarm patroon met genoeg calorieën, vet en eiwit. Bij twijfel of medicatie overleg je met je huisarts.
Hoe weet ik of het bij mij past in de overgang?
Probeer het vier weken en let op je energie, je slaap, je trek en je buik. Vier weken is lang genoeg om de aanpassingsfase van twee tot vier weken helemaal door te lopen. Merk je na die tijd verbetering, dan weet je genoeg.
Ik las dat koolhydraatarm slecht is voor mijn schildklier, moet ik me zorgen maken?
Alleen als je structureel te weinig eet. Koolhydraatarm eten bij een normale voedselinname heeft geen aangetoond negatief effect op een gezonde schildklier. Heb je al schildklierklachten, laat je waardes dan gewoon monitoren door je arts.
Moet ik meer koolhydraten eten als ik last heb van opvliegers?
Er is geen bewijs dat meer koolhydraten je opvliegers verminderen. Wel zijn er aanwijzingen dat een stabielere bloedsuiker, wat koolhydraatarm eten bevordert, de intensiteit ervan kan verzachten. Bij mij scheelde het echt.
Werkt koolhydraatarm anders voor vrouwen dan voor mannen?
De aanpassingsfase verloopt bij vrouwen soms net iets anders, maar de basisprincipes gelden voor iedereen. Minder insulinepieken, een stabielere bloedsuiker en langere verzadiging werken bij mannen en vrouwen op dezelfde manier.
De claim koolhydraatarm slecht overgang staat niet op stevige grond. De meeste bezwaren gaan over een tijdelijke aanpassingsfase of over extreme caloriebeperking. Een normaal koolhydraatarm bord met genoeg vet, eiwit en groente heeft geen aangetoonde nadelen voor vrouwen in de overgang, en voor heel veel vrouwen levert het juist merkbaar iets op.
Wil je weten hoe dit er in de praktijk uitziet? Kijk dan eens naar het Eet als een Baas kookboek voor recepten die dit patroon vanzelf op tafel brengen, of blader door mijn airfryer kookboek als je het jezelf op drukke dagen extra makkelijk wil maken.
